ĐỒN MỎ NHÀI

Đồn Mỏ Nhài là một trong những trung tâm đầu não cai trị của thực dân pháp ở Châu Bắc Sơn, từ trên đỉnh đồn có thể quan sát được cả một vùng rộng lớn.

Trên đồn thực dân pháp cho xây dựng hệ thống đồn, các lô cốt, bốt gác, bãi tập, phòng tù giam,… xung quanh bao bạc bằng tường rào đá kiên cố dày khoảng 60 cm và có hàng rào dây thép gai xung quanh.

Nơi đây, tối ngày 27/9/1940 lực lượng quân khởi nghĩa của ta với 600 dân quân tự vệ và quần chúng cách mạng từ các xã Bắc Sơn, Ngư Viễn, Hưng Vũ, Chiêu Vũ, Trấn Yên đã tập trung tiến công đánh chiếm Đồn Mỏ Nhài, theo kế hoạch cuộc khởi nghĩa chia làm 3 mũi tấn :

+  Mũi tấn công thứ nhất do đồng chí Hoàng Văn Hán chỉ huy đánh thẳng vào cổng chính của đồn.

+ Mũi tấn công thứ 2 do đồng chí Dương Công Bình chỉ huy,

+ Mũi tấn công thứ 3 do đồng chí Tổng Đoàn Phú chỉ huy.

Bị tấn công bất ngờ, tên chi châu Hoàng Văn Sỹ, 01 tên cai đội và 22 tên lính ở đồn được trang bị vũ khí súng đạn đầy đủ chống cự quyết liệt, nhưng trước thế bị động, bị quân ta tấn công áp đảo về quân số, sức mạnh như vũ bão, quân địch trong đồn vội vã rút.

Chiến lợi phẩm mà quân ta thu được sau khi đánh đồn gồm: 10 Khẩu súng trường, 06 khẩu súng kíp, 2 gánh đạn và một máy đánh chữ.

Với ý nghĩa lịch sử đó, năm 1992 di tích được Đảng và Nhà nước công nhận là di tích cấp Quốc gia; năm 2016 di tích Đồn Mỏ Nhài tiếp tục vinh dự được Đảng và nhà nước xếp hạnh là  di tích Quốc gia đặc biệt.